تا حرف یا قصه‌ای جذاب ندارید، فیلم نسازید

منصوره عبایی

مریم کشکولی‌نیا، مدرس و کارگردان انیمیشن، دارای لیسانس گرافیک از دانشگاه الزهرا و فوق لیسانس انیمیشن از دانشگاه هنر است. وی پس از سال‌ها سابقه کار در زمینه گرافیک در رشته انیمیشن دانشگاه هنر مشغول به تحصیل شد و بیش از ۱۵ سال سابقه فعالیت در این زمینه دارد. کشکولی‌نیا در زمان دانشجویی اولین انیمیشن کوتاه خود را به نام «به یاد…» با تکنیک فتوانیمیشن و با نگاهی به زلزله بم ساخت. سپس دومین کار خود را برای پایان‌نامه کارشناسی ارشد با نام «در خانه ما» و با تکنیک نقاشی زیر دوربین ساخت. در ادامه راه او به خلق سه انیمیشن کوتاه دیگر با نام‌های «تونل»، «وقتی که بچه بودم» و «مال من است!» با بهره‌گیری از تکنیک شن پرداخت و در حال حاضر مشغول ساخت انیمیشن کوتاهی به نام «قدم یازدهم» به سفارش کانون پرورش فکری و براساس داستانی از خانم سوسن طاقدیس است که از تکنیک کات اوت زیر دوربین بهره می‌گیرد. فرصت را مناسب دیدیم تا در راستای آشنایی بیشتر با تکنیک‌های مورد استفاده با ایشان به گفت‌وگو بنشینیم.
برای آشنایی بیشتر شرح کوتاهی درباره تکنیک شن برای علاقه‌مندان و مخاطبانمان بیان کنید.
پیش از اینکه درباره تکنیک شن صحبت کنیم، بهتر است توضیح مختصری درباره انیمیشن‌هایی که اصطلاحا به آنها انیمیشن‌های زیر دوربین گفته می‌شود، بدهم. در این نوع از تولید انیمیشن، تصویر بر روی سطح شیشه‌ای ایجاد می‌شود و سپس به وسیله دوربینی که کاملا عمود بر سطح شیشه با فاصله‌ای مناسب آویزان است، از تصویر عکس گرفته می‌شود و بعد از تغییرات اندکی که انیماتور در تصویر ایجاد می‌کند، عکس بعدی گرفته می‌شود
و در انتها با چیده‌شدن این عکس‌ها در برنامه‌هایی مانند پریمیر و پخش متوالی آنها، تصاویر جان می‌گیرند و در برابر دیدگان به نمایش درمی‌آیند.
در انیمیشن زیر دوربین از مواد مختلفی برای ایجاد تصویر استفاده می‌شود؛ در یکی از این روش‌ها تصاویر با کمک ذرات شن خلق می‌شوند؛ بدین صورت که شن بر روی شیشه ریخته شده و با کمک ابزار ساده‌ای مانند قلم‌موهای بزرگ و کوچک، مداد، گوش‌پاک‌کن یا انگشتان دست تصویر اولیه ساخته می‌شود
و به وسیله دوربین ثبت می‌گردد
و همان‌طور که قبلا توضیح دادم با دادن تغییر بسیار کوچکی در تصویر و سپس ثبت آن تا انتها ادامه پیدا می‌کند.
در این تکنیک به جای شن می‌توان از خاک رنگی، قهوه، آرد سوخاری، نمک یا شکر نیز برای خلق تصاویر استفاده کرد. در این تکنیک می‌توان از بالا یا از زیر نورپردازی کرد و نتایج جالب و متفاوتی را به دست آورد.
کمترین تجهیزات و دانش لازم برای ورود علاقه‌مندان به این عرصه چیست؟
مطمئنا برای ساخت انیمیشن با تکنیک شن، باید تسلط کافی برای طراحی و متحرک‌سازی داشته باشید.
خوشبختانه تجهیزاتی که برای این تکنیک لازم است به نسبت دیگر تکنیک‌ها، ارزان و دردسترس است. شما برای شروع به یک میز نور، یک پایه برای نگهداشتن دوربین، دوربین مناسب که بتواند با یک برنامه‌ ثبت تصویر مثل دراگون فریم کار کند و یک لپ‌تاپ یا رایانه معمولی احتیاج دارید.
آیا هر فرد علاقه‌مندی می‌تواند به این عرصه وارد شود؟
مسلّما علاوه بر علاقه باید دانش و تسلط کافی بر طراحی و متحرک‌سازی و اندازه زیادی صبر و پشتکار هم داشته باشند.
جایگاه این تکنیک در عرصه انیمیشن چگونه است؟ آیا علاقه‌مندان می‌توانند با اطمینان خاطر از جایگاه و آینده آن به این عرصه ورود پیدا کنند؟
در کل رشته‌های هنری و هر رشته دیگری بستگی زیادی به توانایی و نوآوری فرد دارد و اصلا نمی‌شود تضمین کرد که هرکسی با ورود به یک رشته خاص موفق می‌شود.
هنرجوی این عرصه برای موفقیت چه مسیری را باید طی کند؟
یکی از دوستان هنرمند می‌گفت سه توصیه مهم برای موفقیت در رشته انیمیشن دارم: ۱. طراحی، ۲. طراحی و
۳. طراحی.
موفقیت در همه رشته‌ها سعی و پشتکار می‌خواهد؛ ولی در رشته انیمیشن این سعی و پشتکار به همراه زیاد فیلم‌دیدن و زیاد مطالعه‌کردن می‌تواند به موفقیت منتهی شود.
بعضی از دوستان جوان خیلی مایل به تحصیل در این رشته نیستند و بیشتر دوست دارند به طور تجربی و با کارکردن انیمیشن را بیاموزند؛ ولی توصیه من تحصیل آکادمیک انیمیشن در دانشگاه‌های خوب و با استادان خوب است. در کنار این تحصیل مسلّما کارکردن در شرکت‌های تولید انیمیشن می‌تواند بسیار به رشد و بالندگی هنرمند کمک کند.
آیا تکنیک شن مانند دیگر تکنیک‌های ساخت انیمیشن هزینه‌بر است؟ یک هنرجوی علاقه‌مند و با همت و اراده قوی در یادگیری می‌تواند به تنهایی از عهده ساخت انیمیشن با بهره‌گیری از این تکنیک برآید؟
یکی از ویژگی‌های خوب انیمیشن‌های زیر دوربین علاوه بر کم‌هزینه‌بودن این است که هنرمند هنگام متحرک‌سازی به سبب تمرکز خاصی که این کار لازم دارد باید به‌تنهایی فیلم خود را خلق کند. در دیگر بخش‌ها مثل بخش فیلمنامه، استوری‌بورد، صداگذاری و موسیقی می‌توان از هنرمندان دیگر کمک گرفت.
هزینه‌ها برای ساخت یک انیمیشن با تکنیک شن در مقایسه با سایر تکنیک‌ها به‌ویژه سه بعدی چه تفاوت‌هایی دارد و آیا این تفاوت بسیار چشمگیر است؟
خیلی قابل مقایسه نیست؛ مسلّما تکنیک شن بسیار کم‌هزینه‌تر از تکنیک‌هایی مثل تکنیک سه بعدی است
که به ابزار گران‌قیمت‌تر احتیاج دارد؛ ولی هنگام قیمت‌گذاری در مراکزی که سفارش‌دهنده هستند، نمی‌توان برای تکنیک شن قیمت کمتری را در نظر گرفت؛ چون این تکنیک بسیار زمان‌بر است و اجرای با کیفیت آن احتیاج به مهارت بسیار زیادی
دارد.
داستان‌ها در تکنیک شن از چه ویژگی‌هایی برخوردارند؟
با این تکنیک همه جور داستانی را می‌شود تعریف کرد؛ ولی بهتر است بیشتر داستان‌هایی کار شوند که در آنها تصاویر به هم مورف شوند و احتیاج زیادی به تقطیع پلان‌ها نباشد.
استفاده از شعر و داستان‌های لطیف و شاعرانه بسیار نتیجه خوبی به همراه خواهد داشت.
تکنیک شن برخلاف تکنیک‌های دیگر انیمیشن رنگ‌بندی چشمگیری ندارد؛ با وجود این می‌تواند مخاطب کودک را به‌خوبی جذب و با آن ارتباط برقرار کند؟ چه پارامترهایی برای جذب حداکثری باید مدنظر قرار گیرد؟
این تکنیک به دلیل فضای تیره و بدون رنگ خود خیلی برای کودکان مناسب نیست؛ ولی با استفاده از شن‌های رنگی می‌توان تصاویری مناسب برای کودکان خلق کرد.
در پایان اگر نکته‌ای هست که برای مخاطبان و علاقه‌مندان این عرصه می‌تواند مفید باشد، بفرمایید.
توصیه‌ای که برای دوستان علاقه‌مند دارم این است که تا حرف یا قصه‌ای جذاب یا دغدغه‌ای خاص برای درمیان‌گذاشتن با مخاطب ندارند، خود را مجبور به ساخت فیلم نکنند. بی‌شک سخنی که از دل بر‌آید، بر دل می‌نشیند.

انتهای پیام/روزنامه کیمیای وطن

مطالب مرتبط

متن خود را وارد نماید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *